Doelgroep: in eerste instantie docenten die een examenklas lesgeven.

Docent: Irene de Jong

In deze cursus bestuderen docenten Klassieke Talen samen met een expert het examenpensum van het CE 2027 (Herodotus).

Doelgroep: scholieren Latijn

Docent: Tugba Altin

Rome, 80 voor Christus. Er vindt een strafrechtelijk proces plaats tegen Sextus Roscius Amerinus, die zijn vader vermoord zou hebben. Vadermoord werd beschouwd als een van de ergste misdaden in Rome; zou Sextus Roscius veroordeeld worden, dan zou hem een genadeloze straf te wachten staan. Toch is Sextus Roscius - spoiler alert - vrijgesproken en dat allemaal omdat hij Cicero, een beginnende advocaat, als verdediger had. De zaak heeft ook goed uitgepakt voor Cicero: hij werd in één klap beroemd en nu nog worden zijn redevoeringen, brieven en andere teksten gelezen op school. Hoe heeft hij het voor elkaar gekregen dat zijn cliënt werd vrijgesproken? Daar gaan we een antwoord op proberen te vinden tijdens deze cursus.

Doelgroep: Scholieren en studenten

Docent: Mathieu de Bakker

Stel je voor: je loopt door de ruïnes van een oude Griekse stad en plotseling zie je een steen met daarop een tekst gebeiteld. Wat staat daar? Wie schreef het, en waarom? Griekse inscripties zijn als getuigen van het verleden. Ze spreken je aan – soms ook letterlijk met woorden als ‘gegroet voorbijgangers’. Van grafschriften tot wetsteksten en van wijgeschenken tot ere-monumenten, inscripties geven ons een unieke kijk op de wereld van de oude Grieken. Ze onthullen hoe democratie functioneerde in steden als Athene, ze laten zien hoe religie het dagelijks leven bepaalde, en wat er gebeurde tijdens festivals zoals de Olympische Spelen. Ze onthullen niet alleen hoe mensen vroeger leefden, maar ook hoe ze dachten en met elkaar omgingen. Door deze teksten te bestuderen kunnen we de geschiedenis op een persoonlijke en betekenisvolle manier ervaren.

Deze cursus is bedoeld voor scholieren en studenten die kennis willen maken met Griekse inscripties. We bestuderen een selectie van uiteenlopende teksten (lang en kort, proza en poëzie, formeel en informeel) en krijgen zodoende een goed overzicht van dit rijke en fascinerende bronnenmateriaal.

Doelgroep: De colleges zijn in eerste instantie bedoeld voor leerlingen die komend schooljaar eindexamen Latijn doen, maar ook (toekomstige) vijfdeklassers en andere belangstellenden zijn van harte welkom.

Docent: Michel Buijs 

In deze cursus worden de hoofdzaken van de Latijnse grammatica herhaald. Deze cursus vindt plaats op maandag-, dinsdag- en woensdagochtend, vóór de scholierencursussen.

Doelgroep: Deze cursus is toegankelijk voor alle geïnteresseerden, de enige voorwaarde is dat je het Griekse alfabet kunt lezen.

Docent: Joachim Kraaij

Wie een Griekse tekst leest, doet dat vermoedelijk in een gedrukt boek (of digitaal), maar de tekst in dat boek is gebaseerd op handgeschreven boeken uit voornamelijk de Middeleeuwen en de Renaissance, geschreven vóór de ontwikkeling van de boekdrukkunst. Wie écht ad fontes (“terug naar de bronnen”) wil gaan, zal dus de oorspronkelijke handschriften moeten kunnen lezen, en omdat schriftstijlen door de eeuwen heen veranderen, is kennis van de Griekse Paleografie, de studie van het Griekse schrift in al haar verschijningsvormen, een vereiste.

In deze cursus bestuderen we de ontwikkeling en de geschiedenis van het Griekse schrift en oefenen we met het lezen van enkele veelvoorkomende handschriftstijlen en gebruikelijke afkortingen en ligaturen (lettercombinaties), waarbij de nadruk vooral ligt op het schrift in manuscripten uit de Middeleeuwen (Byzantium) en de Renaissance (Italië). Daarnaast besteden we aandacht aan de historische context waarbinnen deze handschriftstijlen ontstonden en bestuderen we (digitaal) enkele bijzondere handschriften met de werken van Griekse auteurs.

Doelgroep: Iedereen is welkom, maar een zekere leesvaardigheid in het Grieks/Latijn wordt verondersteld: de doelstelling van de cursus laat weinig tijd voor linguïstische analyse of vertaalhulp.

Docent: Christiaan Caspers

Wat hebben de sterren ons te vertellen? Deze cursus biedt een theoretische en praktische inleiding in de Hellenistische astrologie. We beginnen met een overzicht van de astronomische werkelijkheid waarop deze antieke 'wetenschap' is gebaseerd, we bespreken de conceptuele gereedschapskist van de astroloog en bestuderen de Sitz im Leben van de astrologie. Op dag twee lezen we capita selecta uit de handboeken van o.a. Ptolemaios, Vettius Valens, Firmicus Maternus en Hefaistion. Tot besluit interpreteren alle deelnemers aan de hand van het antieke materiaal een eigen geboorte- of gebeurtenissenhoroscoop naar keuze. Een directere verkenning van deze fascinerende maar obscure hoek van de Oudheid is nauwelijks denkbaar!

Doelgroep: Het college is geschikt voor studenten, docenten en andere belangstellenden met vergelijkbaar niveau Grieks; enige leeservaring Plato is een pré.

Docent: Maarten-Pieter Moolenburgh 

Tot op de dag van vandaag spreekt het verzonken continent Atlantis tot de verbeelding: het is de inspiratie achter talrijke romans, films en games, én achter vele pogingen om de ware locatie te bepalen. In dit college gaan we zelf op ontdekkingsreis naar de bron van dit alles. We lezen samen een aantal passages in het Grieks uit Plato’s Timaeus en Critias, waarin een mythe wordt opgevoerd over een utopisch Athene en een dystopisch Atlantis aan het begin der tijden. Terwijl we ons een weg banen door deze eindeloos veelzijdige en verrassende tekst, vragen we ons af waarom Plato het Atlantisverhaal heeft bedacht. Is het een parodie op de geschiedschrijving? Een filosofisch gedachte-experiment? Een aanklacht tegen Atheens imperialisme? Een postgroeimanifest avant la lettre?

Doelgroep: De colleges zijn geschikt voor (gevorderde) studenten.

Docent: Jörn Soerink 

De Thebais van Statius (92 n.C.) is een Latijns epos over de mythe van de Zeven tegen Thebe: het conflict tussen Polynices en Eteocles, de zoons (en halfbroers) van Oedipus, en de oorlog tussen Argos en Thebe die hieruit voortvloeit. Tijdens de colleges zullen we ons richten op het eerste boek, waarin Oedipus zijn zoons vervloekt, Polynices als balling in Argos verzeild raakt en daar door koning Adrastus herkend wordt als de schoonzoon die hem door een orakel was voorspeld. Hoewel we vooral samen Latijn zullen lezen, zullen we ongetwijfeld ook af en toe stilstaan bij Statius’ creatieve dialoog met de literaire traditie, in het bijzonder Vergilius’ Aeneis en de Griekse tragici. 

Jörn Soerink is docent Latijn aan de Universiteit Leiden. In 2014 promoveerde hij op een proefschrift over Statius' Thebais boek 5. Momenteel werkt hij, samen met Bruce Gibson, aan een green/yellow commentaar op Thebais boek 1.

Doelgroep: studenten 

Docent: Ivo Wolsing

Zo'n vijftien jaar voordat Marco Polo aan zijn omzwervingen in Azië begon, maakte de Vlaamse franciscaan Willem van Rubroeck in opdracht van de Franse koning Lodewijk IX (r. 1226-1270) een reis naar Karakorum, de hoofdstad van het Mongoolse Rijk. Als een van de eerste Europeanen die de volledige Zijderoute aflegde, toont Rubroeck zich een nieuwsgierige observator bij uitstek. Zijn verslag staat dan ook vol met details over de plekken die hij bezocht en de volken die hij tegenkwam. Hiermee is zijn verslag een belangrijke historische bron over dertiende-eeuws Centraal-Azië. Anders dan het beroemde relaas van Marco Polo werd Rubroecks verslag geen bestseller, maar juist zijn nuchtere, scherpe en soms verrassend kritische blik maakt hem vandaag bijzonder lezenswaardig. Tijdens dit college lezen we enkele passages met aandacht voor zowel de historische als literaire context waarin Rubroeck schreef.

Doelgroep: Docenten van eindexamenklas

Docent: Christoph Pieper 

In deze cursus bestuderen docenten Klassieke talen samen met een expert het examenpensum van het CE 2027 (Cicero retor).

Doelgroep: scholieren

Docent: Bas Clercx 

Het eindexamen 2027 Grieks richt zich op verhalen en vertellen. Herodotus was een verhalenverteller bij uitstek. Hij nam geen genoegen met argumenten als ‘dat heb op Feesboek gestaan’, maar hij probeerde hetzelfde verhaal vanuit verschillende optieken te benaderen en laat ons ook nu nog heel goed zien hoe je aan hoor en wederhoor doet. Op basis van stukken uit het relaas over Mandane en de geboorte van Cyrus (1107-1116) in het Grieks, dat in het eindexamenpensum in vertaling wordt gelezen, diepen we Herodotus’ werk uit in termen van zijn verteltechniek, maar kijken we ook naar de waarde van verhalen in het verhaal zelf.

Daarnaast kijken we naar andere verhalen uit de Mediterrane oudheid (en later) die zich bezighouden met de wonderlijke jeugd van verschillende figuren. Want Cyrus was niet de enige baby die uit angst voor de toekomst te vondeling is gelegd, opgevoed werd door herders, maar door innerlijke deugd zijn weg terug naar de grote wereld heeft gevonden. We hoeven alleen maar te denken aan Moses, Oedipus, Romulus en Remus in de oudheid of Luke Skywalker en Harry Potter in het heden. We vergelijken niet alleen de structuur van deze verhalen (in vertaling), maar we denken ook na wat deze overeenkomsten voor ons in het heden betekenen. De cursus zal uiteraard waar nodig aandacht besteden aan de verschillende aspecten van Herodotus’ proza op basis van de minimumeisen. 

Doelgroep: scholieren

Docent: Michel Buijs 

Met zijn Heroides had Ovidius groot succes: een dichter die zich verplaatst in een vrouw en vanuit haar perspectief een brief schrijft aan de man van wie zij hield — dat vonden hoogopgeleide Romeinen wel wat. Daar komt nog bij dat Ovidius zijn lezers/toehoorders op waarde schat, door de teksten die hij als uitgangspunt voor zijn heldinnenbrieven kiest, bij zijn publiek bekend te veronderstellen; deze geleerde verwijzingen zullen ons in de cursus niet ontgaan. En wie geniet er nu niet van Ovidius’ poëzie?

In deze collegeserie lezen we twee ‘heldinnenbrieven’: een van een zeer bekende en een van een redelijk onbekende ‘heldin’. Er wordt in deze cursus uitgegaan van kennis van de morfologie en de syntaxis van het Latijn op het niveau van de vijfde klas middelbare school. De cursisten bestendigen en vermeerderen hun kennis van de vormleer en de syntaxis van het Latijn, alsmede hun ervaring met het lezen van originele Latijnse teksten. Natuurlijk zullen wij ook aandacht hebben voor de versvorm, het elegisch distichon.

Doelgroep: scholieren

Docent: Michel Buijs 

In deze cursus worden de hoofdzaken van de Griekse grammatica herhaald. Deze cursus vindt plaats op woensdagmiddag na de scholierencurssussen, en op donderdag- en vrijdagochtend vóór de scholierencursussen.

Doelgroep: alle belangstellenden

Docent: David Cohen 

Naast de Klassieken lopen ook de verhalen uit de Tanach als een rode draad door de Europese (kunst)geschiedenis en literatuur. Heeft u altijd al de Bijbel willen lezen? Kom dan naar deze mede door Addisco Onderwijscentrum mogelijk gemaakte stoomcursus Bijbels Hebreeuws! Gewapend met kennis van het schrijf- en drukschrift, eerste woordenschat en basisgrammatica zullen deelnemers na twee dagen een begin kunnen maken met begeleide lectuur van het boek Genesis. Er wordt geen voorkennis verondersteld.

Doelgroep: Deze cursus is bedoeld voor studenten, docenten en overige geïnteresseerden. We lezen zowel Grieks als kortere stukken Latijn.

Docent: Berenice Verhelst 

Bij Homerus is ze de majestueuze koningin van de Onderwereld, naast Hades. De Homerische hymne voor Demeter vertelt hoe ze daar tegen haar wil is terechtgekomen. Daarin is ze in de eerste plaats een jonge dochter, een nog onbeschreven blad. De Orphische traditie kent Persephone daarentegen als de moeder van Zagreus, de eerste incarnatie van Dionysus, die als jonge god op de troon van zijn vader Zeus klimt, maar daar door Titanen wordt aangevallen en verscheurd. Dit laatste verhaal kennen we onder andere uit Nonnus’ Dionysiaca die de drie rollen van Persephone (dochter, heerseres en moeder) met elkaar verweeft.

In deze cursus lezen we een waaier aan Persephoneverhalen in een gevarieerd diachroon corpus. De nadruk ligt hierbij op twee Griekse epische teksten (de archaïsche Hymne voor Demeter en Nonnus’ laatantieke Dionysiaca), maar ter vergelijking lezen we ook enkele kortere passages uit andere genres (o.a. Lucianus en Aristophanes) en uit de Latijnse traditie (Vergilius, Ovidius, Claudianus).

We sluiten de cursus af met een middag over moderne Persephone-receptie, waarbij we met de antieke bronnen vers in het geheugen de moderne transformaties van de godin analyseren en nagaan waarom zij zo tot de verbeelding blijft spreken.

Doelgroep: De cursus is gericht op studenten en gevorderde scholieren.

Docent: Luc Joosten 

Liefdesverdriet, scheldpartijen, verdwaalde koeien. Is dit Boer zoekt vrouw? Nee, dit is het Romeinse platteland. Pastorale kommer en kwel staat centraal in de zeven vlotte gedichten van Calpurnius Siculus, een weinig gelezen dichter uit de tijd van Nero. Calpurnius schetst de veelzijdige uitdagingen voor Romeinse herdersjongens. Hoe snoer je een irritante buurman de mond? Hoe versier je een leuk herdersmeisje? Hoe win je de gunst van de keizer? In het antwoord op al deze vragen komt een rietfluit voor. Maar de gedichten zijn niet alleen dromerige plattelandsscènes. Calpurnius biedt een brede, soms vertederende blik op de pastorale wereld. Zo lezen we ook over de pas aangetreden keizer, en wat zijn heerschappij betekent: een ambitieuze dichter-muzikant ziet zijn kans op een doorbraak schoon, en een wereldvreemde herder bezoekt een dierenschouwspel – tevens de vroegste beschrijving van een amfitheater die we kennen. In deze cursus lezen we een groot deel van de pakweg 750 hexameters in het Latijn. Waar we niet aan toe komen doen we in vertaling.

Doelgroep: studenten en andere geïnteresseerden

Docent: Gerard Boter 

Als er één filosofie uit de oudheid is die tegenwoordig nog altijd in de mode is, dan is het de Stoa. Het aantal zelfhulpboeken dat door de Stoa geïnspireerd is neemt met het jaar toe; de website modernstoicism.com wordt door tienduizenden bezocht. Het ideaal van greep krijgen op je eigen leven door je uitsluitend te concentreren op datgene wat binnen je eigen macht ligt, spreekt velen aan. De belangrijkste inspiratiebronnen voor de moderne Stoa zijn Epictetus en Marcus Aurelius, de eerste geboren als slaaf, de tweede keizer van het Romeinse rijk.

In deze cursus wordt het Encheiridion van Epictetus gelezen. Deze samenvatting van Epictetus’ filosofie, opgesteld door zijn leerling Arrianus, is van de oudheid tot heden onverminderd populair.

Doelgroep: Het Latijn van deze cursus is pittig; ze is alleen geschikt voor studenten die de propedeuse al achter de rug hebben.

Docent: Piet Gerbrandy 

De onontkoombaarheid die de plots van Griekse tragedies kenmerkt, is voor latere auteurs vaak een bron van inspiratie geweest. Rond het jaar 500 schreef de christelijke Noord-Afrikaan Dracontius zijn Tragoedia Orestis, een epos van een kleine duizend verzen, vermoedelijk indirect gebaseerd op de Oresteia van Aischylos. Op de grens tussen Oudheid en Middeleeuwen, in een Romeins gebied dat op dat moment overheerst werd door de Germaanse Vandalen, zoekt de dichter aansluiting bij een vervagende traditie. In tweeënhalve dag zullen we proberen dit gedicht integraal te lezen en te doorgronden.