Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Je gebruikt een niet-ondersteunde browser. Deze site kan er anders uitzien dan je verwacht.
Zomerprogramma
Klassieke talen

Programma en colleges

In de week van de Zomerschool zijn er dagelijks colleges van 9.00 uur tot 18.00 uur in de binnenstad van Amsterdam. De colleges zijn leescolleges, waarbij doorgaans de tekst van één auteur centraal staat. De auteurs van de eindexamens van 2023 zijn Herodotus en Ovidius (in 2024: Livius en Plato).

Literatuur uit de oudheid: in de originele taal

  • De colleges voor scholieren behandelen de examenauteurs van de komende jaren (Herodotus, Ovidius, Livius en Plato) en de Latijnse en Griekse grammatica.
  • ​De colleges voor docenten Klassieke talen zijn expliciet bedoeld voor docenten met een examenklas en gaan over de examenpensa Grieks en Latijn.
  • Naast leescolleges kun je kiezen voor grammaticacolleges. Deze worden op andere tijden gegeven dan de leescolleges en overlappen niet met andere colleges (m.u.v. enkele doorlopende leescolleges voor studenten). De grammaticacolleges zijn niet verplicht, maar wel nuttig voor iedereen die zijn kennis van de grammatica wil ophalen, aanscherpen of verrijken.
  • ​Het onderwijs is gebaseerd op de nieuwste inzichten en wordt verzorgd door stafleden, promovendi en (oud-)studenten van de opleiding Klassieke talen aan de UvA en VU. Alle colleges zijn open voor alle deelnemers.
  • ​Bij iedere vakbeschrijving staat een indicatie van het niveau. Tenzij anders vermeld wordt bij aanvang van het college een syllabus met de te lezen teksten verstrekt. Een aantal colleges gaan de hele dag door en kunnen daarom niet gecombineerd worden met aanvullende grammaticacolleges.

Colleges Zomerschool 2022

  • Herodotus | Docentencursus (CE 2023)

    Voor het Centraal Examen Grieks 2023 staat Herodotus op het programma. Terwijl het altijd al haast onmogelijk is een pensum Herodotus samen te stellen waar leerlingen hun neus voor
    ophalen, worden leerlingen en docenten dit keer wel extra verwend met een keur aan schitterende verhalen, gegroepeerd rond het thema vrouwen en mannen in vreemde culturen. Het broeierige verhaal van Gyges en Candaules, de confrontatie tussen de zich oppermachtig wanende Cyrus en de op wraak beluste Scythische koningin Tomyris, en de rol van Artemisia in de slag bij Salamis vormen enkele hoogtepunten in dit prachtige pensum.

    In deze cursus wordt het complete pensum Griekse teksten behandeld. Hierbij wordt speciale aandacht geschonken aan de verteltechniek en het taaleigen van Herodotus.

    Doelgroep: in eerste instantie docenten die een examenklas lesgeven, maar deze cursus staat uitdrukkelijk ook open voor andere belangstellenden.

    Docent: Gerard Boter, emeritus hoogleraar Grieks aan de Vrije Universiteit.

  • Ovidius | Docentencursus (CE 2023)

    Het schriftelijk examen 2023 is gewijd aan de Metamorfosen. Het pensum bevat gangbare (Pyramus en Thisbe, Narcissus en Echo) maar ook minder gelezen episodes (Cephalus en Procris, Aglaurus) en biedt uitstekend gelegenheid om dieper in te gaan op de psychologische diepgang en virtuoze vertelkunst van enkele van Ovidius’ meest meeslepende ‘novellen’ of epyllia. In de cursus wordt het hele in het Latijn te lezen pensum in het origineel doorgenomen en van commentaar voorzien, en worden de in vertaling te lezen passages thematisch en inhoudelijk besproken. Daarbij zal de aandacht enerzijds vooral uitgaan naar synchrone elementen als karakterisering en vertelstructuur, anderzijds  naar de rijke diachrone receptie van de verhalen uit het pensum.

    Doelgroep: docenten Latijn

    Docent: David Rijser

  • Herodotus | Scholierencursus (CE 2023)

    Je bent vast wel bekend met de Perzische Oorlogen en de beruchte Slag bij Thermopylae uit 480 vChr.: in een nauwe bergpas nemen driehonderd dappere Spartaanse soldaten het op tegen het machtige Perzische leger van koning Xerxes. Ze houden stand maar krijgen onverhoopt te maken met verraad … Het verhaal van de driehonderd is een geliefd onderwerp voor romans en actiefilms, maar in dit college gaan we terug naar de belangrijkste bron. We zullen lezen hoe het verraad van de Spartanen verteld wordt door de Griekse geschiedschrijver Herodotus. Dramatisch en meeslepend!

    De cursus biedt tevens een goede eerste kennismaking Herodotus.

    Docent: Kees Thijs

  • Ovidius’ Metamorphoses | Scholierencursus (CE Latijn 2023)

    Komend schooljaar staat het eindexamen Latijn in het teken van Ovidius’ Metamorphoses: een epische kaleidoscoop van zo’n 250 mythische verhalen, verbonden door het thema gedaanteverandering en Ovidius’ superieure verteltechniek. Het eindexamenpensum bestaat uit een aantal verhalen waarin het thema 'misleiding en misverstand' een belangrijke rol speelt. Tijdens de zomerschoolcolleges zullen we een paar andere verhalen lezen (deels in vertaling, deels in het Latijn), waarbij we aandacht zullen besteden aan onder meer de manier waarop Ovidius zijn epos als 'anti-epos' presenteert en aan de twijfelachtige rol van Apollo, de favoriete godheid van keizer Augustus, door wie Ovidius in 8 n.Chr. werd verbannen.

    Doelgroep: de colleges zijn in eerste instantie bedoeld voor leerlingen die komend schooljaar eindexamen Latijn doen, maar ook (toekomstige) vijfde-klassers en andere belangstellenden zijn van harte welkom.

    Docent: Jörn Soerink

  • Plato | Scholierencursus (CE Grieks 2024)

    Bij deze cursus lezen we de dialoog Ion, Plato's kortste dialoog. Dit geeft ons de gelegenheid om de hele dialoog te lezen. Maar het gaat natuurlijk vooral om Plato's/Sokrates' ideeën over poëzie, over de grens tussen kunde en goddelijke inspiratie die in de dialoog wordt verkend. Plato legt hiermee de basis van een vraagstuk dat na tweeënhalf millennium denken over de materie nog altijd niet de ene of de andere kant op is beslist. We zullen zo veel mogelijk van de dialoog in het Grieks lezen en de rest in vertaling, en, waar gepast, Plato's dialoog confronteren met (delen van) moderne, vergelijkbare betogen.

    Doelgroep: de colleges zijn in eerste instantie bedoeld voor leerlingen die in 2024 eindexamen Grieks doen, maar ook andere belangstellenden zijn van harte welkom.

    Docent: Maurits Lesmeister

  • Livius | Scholierencursus (CE Latijn 2024)

    Twee jongetjes die gezoogd worden door een wolvin, een bloeddorstige vrouw die in haar rijtuig over haar vader heen walst, een nobody die doet alsof hij struikelt en vervolgens de grond kust om de macht te grijpen? De Romeinse mythologie barst van de bizarre verhalen, opgetekend door de geschiedschrijver Livius in zijn Ab Urbe Condita.

    Livius is de auteur die in 2024 centraal staat bij het eindexamen Latijn. In deze zomerschoolcursus zullen we een aantal verhalen uit zijn werk lezen die behoren tot de mythische geschiedenis van Rome en die ten grondslag liggen aan de ontwikkeling van de Eeuwige Stad.

    Doelgroep: scholieren die in 2024 het eindexamen Latijn zullen doen. Tekst, vertaling en secundaire literatuur worden aan het begin van de cursus uitgereikt.

    Docent: Merlijn Breunesse

  • Film en Epos: van Vergilius tot Wonder Woman

    Is er vandaag de dag nog zoiets als het klassieke epos? Wetenschappers hebben vaak gesteld van niet – lange heldendichten in hexameters worden immers nauwelijks nog geschreven – maar wat als we verder kijken dan literatuur alleen? Wie films en videogames serieus durft te nemen als moderne cultuuruitingen, ziet dat de tegenwoordig zo dominante fantasy- en superheldenfranchises verrassend vergelijkbaar zijn met de epen uit de oudheid. In The Avengers, Star Wars, Harry Potter, Lord of the Rings en The Hunger Games hebben wij onze eigen helden, goden, monsters en mythen waarin steeds weer een kosmische strijd tussen goed en kwaad wordt uitgevochten. Maar, zo onderzoeken wij in dit college, op verhaalniveau zijn er nog diepere overeenkomsten: door samen passages uit Homerus, Vergilius en andere epische auteurs te vergelijken met scènes uit moderne films, zien we ook specifieke thema’s en verhaalpatronen terugkomen – van een epische proloog in Lord of the Rings tot een klassieke ‘ekphrasis’ in Wonder Woman. Het klassieke epos, kortom, is misschien wel het meest populaire genre van vandaag.
     
    Doelgroep: het college is bedoeld voor zowel scholieren als studenten Grieks en Latijn. Een gevorderde kennis van Grieks en Latijn is niet vereist. Teksten worden aangeboden met een vertaling ernaast, zodat de focus ligt op het vergelijken en bediscussiëren van filmscènes en literaire passages.

    Let op: deze cursus is in de vorige editie van de Zomerschool ook aangeboden.

    Docent: Koen Vacano

  • Hettitisch (vol)

    Het Hettitisch was de belangrijkste taal van het Hettitische rijk (ca. 1650-1180 v.Chr.), een van de grootmachten van de Late Bronstijd. Op het hoogtepunt van zijn macht besloeg het rijk grote delen van het huidige Turkije en Noord-Syrië. De Hettieten maakten gebruik van het spijkerschrift, dat zij vanuit Mesopotamië hadden overgenomen. In de tabletcollecties van de hoofdstad Ḫattuša (ca. 200 km. ten oosten van Ankara) zijn tienduizenden kleitabletten gevonden, en deze teksten zijn om een aantal redenen heel interessant voor classici. Allereerst is het Hettitisch de oudst geattesteerde Indo-Europese taal en vertoont het gelijkenissen met het Grieks. Daarnaast is de inhoud van de documenten erg boeiend; sommige teksten gaan bijvoorbeeld over Troje en contacten met Myceens Griekenland, aangeduid met de term Aḫḫiyawa (= Ἀχαιοί).

    Deze cursus biedt een introductie in de Hettitische taal, met als doel om aan het eind originele Hettitische tekstpassages te kunnen vertalen.

    Docent: Willemijn Waal

  • Sophocles: Narratieve passages uit Sophocles’ Trachiniae

    In de Trachiniae wordt Herakles verliefd op een jonge vrouw die hij tijdens een van zijn avonturen heeft ontmoet. Zijn echtgenote Deianeira grijpt naar een magisch liefdesmiddeltje om Herakles voor zich terug te winnen. Wanneer Herakles de mantel aantrekt die Deianeira met het liefdesmiddel heeft ingesmeerd, heeft dat gruwelijke gevolgen.

    Narratief tiert welig in dit minder bekende stuk van Sophocles: deze tragedie bevat veel lange speeches, waarin Deianeira verschillende andere personages en het koor lange verhalen vertellen en gebeurtenissen oprakelen die recent of in het mythische verleden hebben plaatsgevonden. In die narratieven gebeurt veel ongewoons en passeren merkwaardige figuren zoals een centaur en riviermonster de revue.

    In drie dagen verdiepen we ons in het Grieks van deze narratieven, die een cruciale rol spelen in de plot van het toneelstuk en die Sophocles aangrijpt als een manier om zijn publiek te prikkelen én te verwarren. We discussiëren over de verteltechnieken die Sophocles uit de kast haalt en over de mogelijke effecten daarvan op de perceptie van het publiek. De tekst, lectuurhulp, vertaling en een selectie uit de wetenschappelijke literatuur worden bij aanvang van het college ter beschikking gesteld. De dialogen tussen de narratieve passages lezen we in vertaling.

    Doelgroep: dit college is bedoeld voor scholieren met Grieks als examenvak en studenten Grieks.

    Docent: Lola Bos

  • Homerus' Ilias 24

    Het laatste boek van de Ilias maakt een indrukwekkend einde aan het verhaal. Allerlei motieven uit het begin keren terug. Priamus maakt een gevaarlijk nachtelijke tocht en heeft dan een memorabele ontmoeting met de moordenaar van zijn zoon. De quintessence van het menselijk bestaan komt aan de orde, hoe om te gaan met de slagen van het lot. Ten slotte komen in dit boek ook vrouwelijke stemmen en perspectieven aan bod, in de vorm van de rouwklachten van Hectors moeder, vrouw en schoonzuster.

    In onze lectuur besteden we aandacht aan Homerus’ orale poëzie en aan zijn magistrale vertelkunst, die gezamenlijk bovenstaande thematiek tot uitdrukking brengen.

    Doelgroep: studenten Grieks

    Docent: Irene de Jong

  • Aristophanes’ Vogels

    De Vogels is een doldwaze komedie, waarin een lepe Athener met een schimmig verleden de koning der vogels – een hop – overhaalt om een vogel-polis te bouwen, ergens in de lucht tussen de mensen- en de godenwereld. We lezen het toneelstuk helemaal, zowel de hilarische dialogen en speeches als de prachtige liedjes, met aandacht voor humor, retorica, stijl, metrum, tekstkritiek, topische verwijzingen, de avifauna van het Middellandse zeegebied (!) en alles wat er nog meer bij de lectuur van een Attische komedie kan komen kijken.

    Doelgroep: het college is bedoeld voor studenten Grieks en Latijn en andere belangstellenden; enige ervaring met het lezen van Homerisch en/of tragisch Grieks wordt verondersteld. Tekst en aantekeningen worden op college ter beschikking gesteld. Aanbevolen (maar zeker niet verplicht) zijn de volgende titels: N. Dunbar, Arstophanes: Birds (Oxford 1995); N.G. Wilson, Aristophanes: fabulae vol. 1 (Oxford [OCT] 2007); A.H. Sommerstein, Aristophanes: Birds (Aris & Philips 1995).

    Docent: Christiaan Caspers

  • Musaeus’ Hero en Leander

    Musaeus is een hekkensluiter. Zijn Hero en Leander (ca. 480-500 n. Chr.) is een van de laatste absolute parels van de Griekse poëzie uit de Oudheid. Wellicht gaat het om een Egyptische dichter, een christen, maar over de man achter de legendarische naam Musaeus, de leerling van Orpheus, weten we verder niets. Voor wie klassiek Grieks gewoon is, vraagt de barokke taal en het bijzondere vocabularium wat aanpassingen, maar die inspanningen worden rijkelijk beloond voor wie houdt van pathos en romantiek. Hero en Leander vertelt in zo’n 340 hexameters een tragisch liefdesverhaal dat vooral bekend klinkt door de opvallende gelijkenissen met de ballade van de twee koningskinderen: een verboden liefde wordt bemoeilijkt door de zeestraat die de geliefden scheidt. Als oplossing zwemt hij, Leander, elke nacht de Hellespont over, terwijl zij, Hero, vanaf haar toren voor een lichtbaken zorgt. Maar dan breekt de winter aan en volgt de eerste storm… We lezen het verhaal integraal en gaan daarbij in op de classicizerende, erudiete en tegelijk soms bevreemdende literaire cultuur van de Late Oudheid.

    Doelgroep: studenten Grieks

    Docent: Berenice Verhelst

  • Sannazaro: Verleden, heden en toekomst in Sannazaro’s De Partu Virginis

    De Napolitaanse Jacopo Sannazaro was een vooraanstaand dichter in de renaissance, die zowel in het Italiaans als in het Latijn invloedrijke poëzie heeft geschreven. Zelf beschouwde hij zijn hexametrische De Partu Virginis, uitgegeven in 1526, als zijn magnum opus. Dit gedicht beschrijft de geboorte van Christus in drie boeken sprankelend, Vergiliaans Latijn. De auteur compliceert de voortgang van zijn narratief echter voortdurend met flashbacks, uitweidingen en profetieën. Zo beschrijft een gepersonifieerde Jordaan bijvoorbeeld zijn herinnering van een voorspelling die Proteus ooit deed over een toekomst die verder ligt dan waar het gedicht eindigt. Temporele verwarringen van dit soort vormen het onderwerp van dit college. We zullen meerdere passages uit
    De Partu Virginis lezen waar heden, verleden en toekomst samensmelten. Samen zullen we dan onderzoeken of daar misschien meer achter schuilt dan je op het eerste gezicht zou denken.

    Doelgroep: studenten Latijn

    Docent: Ruben Poelstra

  • Neo-Latijns drama

    Het merendeel van het Latijnse drama uit de vroegmoderne periode werd geschreven door leraren retoriek aan Latijnse scholen en opgevoerd door hun leerlingen. Humanistische leraren vonden het belangrijk om kennis van Latijn actief bij te brengen en kenden een ereplaats toe aan het schooltheater. In deze sessie zullen we samen een paar scènes lezen, terwijl we ons proberen voorstellen hoe dat vroeger in zijn werk ging. We reflecteren op de onderwijsmethodes van vroeger en nu en op de praktische uitwerking van drama in een educatieve context. Misschien proberen we zelfs een performatieve methode uit om het humanistische Latijnse drama weer tot leven te wekken.

    Doelgroep: studenten Latijn

    Docent: Dinah Wouters

  • Manilius' Astronomica: Mens en kosmos

    Over Marcus Manilius is niets anders bekend dan zijn naam - en zelfs die is onzeker. Zijn astrologische leerdicht in vijf boeken, geschreven rond het einde van Augustus’ regeerperiode, wordt om verschillende redenen weinig gelezen: de technische aard van het onderwerp, de gecompliceerde, soms gedrongen stijl, en de niet geringe tekstkritische complicaties, waar ook grootheden als Scaliger, Bentley en Housman hun tanden op hebben stukgebeten. Toch is deze vergeten klassieker zeer de moeite waard: Manilius’ behandelt zijn complexe materie op virtuoze wijze, wedijvert in zijn (Stoïsch getinte) filosofische uitweidingen met zijn grote voorgangers Lucretius en Vergilius, en zingt op zijn beste momenten – wanneer hij de harmonie tussen de menselijke microkosmos en de eeuwige orde van het heelal in het vizier heeft – de sterren van de hemel.
     
    We lezen in deze module een ruime selectie passages uit verschillende delen van de Astronomica.

    Doelgroep: studenten Latijn

    Docent: Stephen van Beek

  • Ruodlieb

    De Ruodlieb is een wonderlijk, sprookjesachtig epos in (intern rijmende, zogeheten leoninische) Latijnse hexameters, halverwege de elfde eeuw geschreven door een monnik in Zuid-Duitsland, maar gebaseerd op volksverhalen. De hoofdpersoon is een jonge ridder die probeert zich te ontwikkelen tot een goed mens en daarbij vreemde avonturen beleeft. Ruodlieb geldt als een van de eerste gedichten waarin het ideaal van hoffelijk (‘hoofs’) ridderschap wordt gepropageerd.

    Het werk, nu enkele duizenden verzen, is nogal fragmentarisch overgeleverd – de tekst is in de vijftiende eeuw opgeknipt om er boekbanden mee op te vullen – maar de meeste episodes zijn goed te lezen. In twee-en-een-halve dag stomen we door om een flink stuk van het gedicht te lezen. Bekijk de foto’s van het manuscript.

    Doelgroep: studenten Latijn

    Docent: Piet Gerbrandy

  • Grammatica Grieks

    Hoe herken je een Griekse conjunctivus- of optativus-vorm en hoe kun je ze het best vertalen? Hoe zit het ook alweer met het lastige partikel ἄν? Hoe verhoudt zich het imperfectum nu eigenlijk precies tot de aoristus? En welke verschillende betekenissen kan een medium-vorm ook alweer hebben? Het Griekse werkwoordsysteem is omvangrijk en complex, en je kunt gemakkelijk het overzicht kwijt raken. Dit college is ervoor bedoeld om je hierbij meer structuur en houvast te bieden of je kennis weer eens op te frissen met behulp van oefeningen. We zullen met name ingaan op enkele lastige onderdelen, zoals de modi, tijd en aspect en het medium.

    Let op: de grammaticacursussen kunnen in combinatie met twee scholierencursussen en sommige overige cursussen worden gevolgd.

    Docent: Kees Thijs

  • Grammatica Latijn

    In deze cursus, die je zou kunnen zien als een ‘crash course’ Latijnse grammatica, worden de hoofdzaken van de Latijnse syntaxis op systematische wijze aan de orde gesteld. We zullen beginnen met een behandeling van het onderwerp ‘zinskern en valentie’, om vervolgens aandacht te besteden aan het gebruik van naamvallen binnen de zinskern, buiten de zinskern en op woordgroepniveau. Ook het Latijnse werkwoordsysteem met zijn categorieën tempus, modus en diathese wordt besproken, met aandacht voor het gebruik van modi in hoofdzinnen en in bijzinnen. Voorts zal er aandacht uitgaan naar het ontwikkelen van leesstrategieën.

    Let op: de grammaticacursussen kunnen in combinatie met twee scholierencursussen en sommige overige cursussen worden gevolgd.

    Doelgroep: de cursus is in het bijzonder bedoeld voor leerlingen uit de vijfde klas en voor eindexamenkandidaten. Er zal zeker ook gelegenheid zijn om andere dan de genoemde grammaticale verschijnselen op afroep aan de orde te stellen. Dus roep vooral …

    Docent: Michel Buijs